Onderzoek: Kleuters en ICT

Onderzoeksvraag: Wat zijn de gevaren van ICT voor kleuters?

Ik wil dit graag onderzoeken omdat heel veel mensen het wel hebben over alle voordelen dat ICT-onderwijs heeft, maar welke gevaren er voor zijn is niet algemeen bekend. Graag wil ik, voor ik de kleuter echt op de computer laat, de gevaren weten en wat ik eraan kan doen.

Bij computergebruik van oudere jeugd is veel bekend over de gevaren. In het volgende artikel staan directe risico’s die oudere kinderen lopen bij het computergebruik (http://www.e-gezondheid.be/nl/tijdschrift_gezondheid/sante_gezondheid_kinderen_adolescenten/Kinderen_computers_gevaren_onderkennen-3077-900-art.htm).

Zo bestaat er gevaar groot gevaar voor rugpijn en RSI. Vaak zitten ze een veel te lange tijd niet in de goede houding achter een computer en kunnen de kinderen veel last krijgen van de polsen of de rug. Je moet dus als ouder er voor zorgen dat je het kind constant aan herinnert en in de gaten houdt dat hij goed achter het scherm zit.

Ook hebben er veel kinderen zich verslaafd aan het spelen van spellen of ze gaan volledig op in discussieforums. Het gevaar hiervan is dat een kind de tijd vergeet en pas gaat slapen als er antwoord is gegeven op een vraag of dat hij verder is in een game. En dat terwijl hij de volgende dag gewoon op school moet zijn. Als ouder is dit vaak slecht te controleren, omdat de computer bij de oudere kinderen vaak op de eigen kamer staat. Het risico hiervan is ook dat een kind zich volledig kan afsluiten van de buitenwereld en weinig “echt” contact maakt met leeftijdsgenoten. Ze hoeven zich niet open te stellen en kunnen lekker in hun veilige wereldje leven. Als ouder kan je dit ook niet verbieden, want dan zal het kind het juist blijven doen.

Als laatste gevaar is er natuurlijk ook het gevaar voor de spreekwoordelijke vierkanten ogen en er is zelfs epilepsie gevaar. Echt officieel onderzoek is er nog niet gedaan, maar voor beide is er zeker voorzichtigheid geboden. Het kijken naar een scherm, zorgt ervoor dat je vijfmaal minder met je ogen knippert en ook is gebleken dat er risico op epilepsie is bij het lang kijken naar een videoscherm.

Al met al zijn er een heleboel gevaren die voor oudere kinderen gelden en waar je als ouder en leerkracht erg op zal moeten letten. Maar wat voor oudere kinderen geldt hoeft nog niet voor de kleuters te gelden. Want kleuters zijn over het algemeen beweeglijker, nieuwsgieriger naar onbekende dingen en natuurlijk flexibeler dan oudere kinderen.

In het volgende artikelen gaat men even in op de gevaren voor kleuters en wat de kans is dat het gebeurt bij de kleuters (http://www.kuleuven-kortrijk.be/renwv/nazorg/ICT-gebruik_kleuterklas.pdf en http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/kinderen/16105-peuters-en-kleuters-op-de-computer.html).

Het artikel van “mens en gezondheid” vindt niet dat er grote gevaren schuilen in het gebruik door kleuters. Zij hebben het over dat gevaren als verslaving, privacy misbruik en veiligheidsrisico’s pas gelden bij oudere kinderen. Kleuters zouden nog te speels, te ongedurig en te nieuwsgierig naar andere dingen zijn om te lang achter een computer te kunnen zitten. Hierdoor is de kans op verslaving erg klein en afsluiten van de buitenwereld erg klein. Omdat de kleuters verder nog niet kunnen lezen of schrijven, laat staan typen is de kans op privacy misbruik ook heel erg klein. Het artikel waarschuwt wel dat je deze problemen wel bespreekbaar moet maken, maar niet teveel nadruk op moet leggen. Het eerste contact moet namelijk volgens beide artikelen erg positief zijn. Hierin schuilt een klein gevaar, maar dat zal de leerkracht voor moeten zijn door zich heel goed voor te bereiden. Is het contact namelijk negatief dan zal de kleuter de computer de computer laten en zich daar niet verder in willen ontwikkelen.

Als laatste blijft de kans op RSI en rugklachten over. Het artikel van “mens en gezondheid” vind ik zelf iets te luchtig over de mogelijkheid en het gevaar van RSI. Zij zeggen dat kleuters van nature veel beweeglijker zijn dan de oudere kinderen en dat ze hierdoor minder geneigd zijn om een bepaalde houding te houden. Hierdoor zou je dus weinig kans hebben op RSI klachten. Het andere artikel gaat er toch iets serieuzer op in. Zij hebben een apart kopje waarin dit goed behandeld wordt en waarin ze duidelijk tips geven. Ze erkennen dat het gevaar van RSI er is, ook bij de kleuters. Ook vinden ze dat er zeker goed en duidelijk aandacht moet worden gegeven aan de houding en de mogelijke hulpmiddelen bij het computergebruik.

Beide artikelen hebben het wel over het lespakket 'Muisje Max wil geen muisarm' van de ergotherapeuten Dorrit Jansen en Janneke van Druten. In dit lespakket heeft de vader van muisje Max pijn door lang in een verkeerde houding te werken met de computer. Muisje Max leeft mee met zijn vader en wil weten hoe hij deze pijn kan voorkomen. Het gaat dus over RSI voorkomen, en is vooral bedoeld voor kleuters uit groep 2. Kleuters worden bewust van de gevaren voor RSI en weten hoe ze dit dan kunnen voorkomen.

Al met al valt het dus wel mee met de gevaren voor het computergebruik bij kleuters. Er is tenminste minder gevaren dan bij de oudere kinderen. Waar wel aandacht aan besteedt moet blijven worden, is dat kleuters allereerst niet te lang voor een computer moeten hangen. Dit vooral in het belang van de gevaren voor in de toekomst. Het andere is dat zelfs bij de flexibele en de beweeglijke kleuters rekening gehouden moet worden met RSI en de houding voor de computer. Maar gelukkig zijn hier lespakketten voor, die heel leerzaam zijn voor de ICT-docent en de kleuter zelf!

Als je de nadelen behandeld moet je ook de voordelen van het computergebruik behandelen. Voor kleuters zijn hele leuke en leerzame websites beschikbaar. Deze websites hebben vaak een lesdoel voor de kleuters, en geven feedback aan de kinderen of ze iets goed doen. De kinderen leren op een zelfstandige manier met een computer om te gaan en leren via spelletjes bijvoorbeeld de kleuren of vormen van bepaalde dingen herkennen. Het voordeel hiervan is dat je als leerkracht er niet constant bij hoeft te zijn, maar alleen van afstand in de gaten hoef te houden.

Ook houden veel van deze sites rekening met niveauverschillen. Kleuters kunnen alles op eigen niveau doen, en hoe beter ze het doen hoe moeilijker het steeds zal worden. Als leerkracht hoef je niet individueel ieder kind meer bezig te houden, met iets op eigen niveau. Persoonlijk vind ik het belangrijkste van computeronderwijs bij kleuters, dat ze om leren gaan met de computer. De computer wordt in het dagelijkse leven steeds belangrijker en je kunt er bijna van alles vinden. Kleuters zullen de computer als interessant en wonderlijk apparaat moeten gaan zien en er absoluut niet bang voor moeten zijn. Want de toekomst zal toch in de computer zitten.

Concluderend kan ik zeggen dat kleuters absoluut kennis moeten maken met de computer. De gevaren blijken voor de kleuters minimaal te zijn, mits er voldoende aandacht wordt besteed aan de gevaren. Als docent wil je niets liever dan goed voorbereid zijn, als je de kinderen aan iets nieuws laat ruiken. Daarom ga ik ervan uit dat er eigenlijk geen gevaar is. De voordelen van ICT-onderwijs zijn veel groter dan de nadelen. Kinderen zullen dus positief kennis moeten maken met ICT, maar ik vind dat het alleen kan door open te zijn over de gevaren van het computergebruik .